Độc tính chết người giấu trong những bình rượu tự ngâm
Nhiều người xem rượu ngâm rễ cây, động vật như "thần dược" chữa bách bệnh, nhưng việc uống nhầm loại dùng để xoa bóp hoặc tự phối trộn dược liệu vô tội vạ đang tàn phá sức khỏe, thậm chí cướp đi tính mạng người dùng.
Hậu quả chết người từ thói quen này vừa xảy ra hồi tháng 2/2026 tại xã Bình Trưng, tỉnh Đồng Tháp. Năm người cùng uống rượu ngâm dây mỏ quạ - một loại thực vật mọc hoang do dân địa phương tự thu hái. Hôm sau, họ lần lượt xuất hiện triệu chứng bất thường khiến hai người tử vong. Cùng thời điểm, 6 người đàn ông ở xã Sơn Lâm, tỉnh Nghệ An cũng tím tái, khó thở, buồn nôn, phải nhập viện cấp cứu nghi ngộ độc ngay sau buổi nhậu với rượu ngâm rễ cây.
Người dân không nên tự ý ngâm rượu, tiềm ẩn nguy cơ gây hại sức khỏe. Ảnh: Mai Anh
Bác sĩ Nguyễn Thị Diễm Hương, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, nhận định nhiều bệnh nhân đang hiểu sai vai trò của thức uống này. Họ giữ quan niệm "đau xương khớp là uống rượu thuốc", "uống càng nhiều càng nhanh khỏe" và duy trì thói quen từ năm này qua năm khác. Bác sĩ Hương chia chế phẩm này thành hai nhóm rõ rệt là dùng để uống và dùng ngoài da để xoa bóp. Thầy thuốc chỉ định nhóm uống với liều lượng kiểm soát chặt chẽ nhằm hoạt huyết, bổ thận. Trong khi đó, nhóm xoa bóp chứa các vị thuốc có tính cay ấm mạnh nhằm giảm đau tại chỗ, tuyệt đối cấm uống nhưng người dân lại thường xuyên nhầm lẫn.
Nhiều loại dung dịch xoa bóp hoặc "rượu võ" trên thị trường chứa mã tiền, phụ tử, ô đầu. Giới chuyên môn xếp các dược liệu này vào nhóm "đại độc". Mã tiền chứa alkaloid như strychnine và brucine với độc tính thần kinh rất cao. Phụ tử và ô đầu lại chứa aconitine gây rối loạn nhịp tim nghiêm trọng, tụt huyết áp. Khi người dùng uống vào cơ thể, chúng lập tức gây co giật, tăng trương lực cơ, suy hô hấp và dẫn đến tử vong. Ngay cả khi thoa ngoài da với tần suất cao, diện rộng hoặc bôi lên vùng da trầy xước, các hoạt chất độc hại vẫn thẩm thấu vào máu, gây phản ứng toàn thân.
Nguy cơ ngộ độc tiếp tục tăng vọt khi người dân tự ý ngâm rễ cây, thảo mộc, động vật nguyên con mà thiếu kiến thức y lý. Môi trường cồn chiết xuất hoạt chất mạnh hơn nước sắc, dễ tạo ra tương tác hóa học bất lợi và tăng độc tính cộng hưởng. Thêm vào đó, việc mua nhầm cồn công nghiệp methanol để ngâm nguyên liệu khiến cơ thể chuyển hóa chất này thành formaldehyde và acid formic. Quá trình này phá hủy thần kinh thị giác, gây toan chuyển hóa và tước đoạt mạng sống người bệnh nhanh chóng. Bác sĩ cảnh báo một bình rượu tự ngâm thiếu kiểm soát thực chất là một tổ hợp hóa chất phức tạp, khó lường.
Về lâu dài, thói quen lạm dụng cồn ngâm dược liệu tàn phá đa cơ quan. Gan gánh chịu hậu quả nặng nề nhất khi phải đồng thời chuyển hóa cồn và các chất độc, sinh ra tình trạng tăng men gan, gan nhiễm mỡ, viêm gan. Thận cũng suy yếu do phải liên tục đào thải chất chuyển hóa, kim loại nặng hoặc nấm mốc từ nguyên liệu kém chất lượng. Riêng với hệ xương khớp, chất cồn làm tăng phản ứng viêm, cản trở chuyển hóa xương và khiến các bệnh lý nền như gout trầm trọng thêm.
Bác sĩ Hương thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: Bệnh viện cung cấp
Để bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng cần tránh xa các sản phẩm quảng cáo "chữa dứt điểm", "tăng cường sinh lý tức thì". Bác sĩ Hương khuyên mọi người chỉ chọn sản phẩm y học cổ truyền ghi rõ thành phần, nguồn gốc, mục đích uống hay xoa bóp kèm hướng dẫn cụ thể. Dung dịch có mùi nồng gắt bất thường hoặc gây nóng rát nhanh khi chạm vào thường báo hiệu sự tồn tại của hóa chất pha trộn. Những người mắc bệnh gan, dạ dày, rối loạn chuyển hóa, đang dùng thuốc điều trị mạn tính, người cao tuổi và phụ nữ mang thai cần loại bỏ hoàn toàn thức uống này khỏi thói quen hàng ngày.
Many people view herbal liquors made from roots and animal parts as a "miracle cure" for all ailments, but mistakenly consuming those intended for massage or indiscriminately mixing medicinal herbs is devastating health and even claiming lives.
A fatal consequence of this habit occurred in February 2026 in Binh Trung commune, Dong Thap province. Five people drank liquor infused with crow's beak vine – a wild plant that locals had gathered themselves. The next day, they all exhibited unusual symptoms, resulting in two deaths. At the same time, six men in Son Lam commune, Nghe An province, also turned blue, experienced difficulty breathing, and nausea, requiring emergency hospitalization suspected of poisoning after drinking liquor infused with plant roots.
People should not make their own liquor, as it poses a significant health risk. (Photo: Mai Anh)
Dr. Nguyen Thi Diem Huong, from the University Medical Center of Ho Chi Minh City - Branch 3, noted that many patients misunderstand the role of this beverage. They hold the belief that "joint pain is relieved by drinking herbal tonics," and "the more you drink, the faster you recover," maintaining this habit year after year. Dr. Huong divides these preparations into two distinct groups: those for oral consumption and those for external use in massage. The doctor prescribes the oral group with strictly controlled dosages to promote blood circulation and strengthen the kidneys. Meanwhile, the massage group contains herbs with strong, warming and pungent properties to relieve localized pain; oral consumption is strictly prohibited, yet people often confuse them.
Many massage solutions or "herbal tonics" on the market contain Strychnos nux-vomica, Aconitum, and Aconitum carmichaelii. Experts classify these herbs as highly toxic. Strychnos nux-vomica contains alkaloids such as strychnine and brucine with very high neurotoxicity. Aconitum and Aconitum carmichaelii contain aconitine, which causes severe heart rhythm disturbances and hypotension. When ingested, they immediately cause convulsions, increased muscle tone, respiratory failure, and death. Even with frequent, widespread topical application or application to scratched skin, harmful active ingredients still penetrate the bloodstream, causing systemic reactions.
The risk of poisoning skyrockets when people arbitrarily soak roots, herbs, and whole animals without proper medical knowledge. Alcohol extracts active ingredients more potently than decoctions, easily creating adverse chemical interactions and increasing cumulative toxicity. Furthermore, mistakenly using industrial methanol to soak ingredients causes the body to metabolize it into formaldehyde and formic acid. This process destroys the optic nerve, causes metabolic acidosis, and quickly takes the patient's life. Doctors warn that a homemade, uncontrolled batch of herbal tinctures is essentially a complex and unpredictable combination of chemicals.
In the long term, the habit of abusing herbal tinctures damages multiple organs. The liver suffers the most severe consequences, having to simultaneously metabolize alcohol and toxins, leading to elevated liver enzymes, fatty liver disease, and hepatitis. The kidneys also weaken due to constantly having to eliminate metabolites, heavy metals, or mold from poor-quality ingredients. Regarding the musculoskeletal system, alcohol increases inflammatory responses, hinders bone metabolism, and exacerbates underlying conditions like gout.
[Image caption: Doctor Huong examining a patient. Photo: Provided by the hospital]
To protect their health, consumers should avoid products advertised as "complete cures" or "instant sexual enhancement." Doctor Huong advises people to only choose traditional medicine products that clearly state the ingredients, origin, intended use (for drinking or massage), and specific instructions. Solutions with an unusually strong odor or that cause a burning sensation upon contact often indicate the presence of mixed chemicals. People with liver disease, stomach problems, metabolic disorders, those taking chronic medications, the elderly, and pregnant women should completely eliminate these drinks from their daily routines.
