Bí ẩn "ma ám": khoa học chỉ ra thủ phạm bất ngờ
Nghiên cứu cho thấy cảm giác ‘ma ám’ có thể do sóng hạ âm - âm thanh dưới ngưỡng nghe - gây căng thẳng, ảo giác mà con người không nhận ra.
Sóng hạ âm có thể đứng sau các trải nghiệm ma ám của con người - Ảnh: BRILLIANTEYE
Một nghiên cứu mới cho thấy những hiện tượng được cho là ma ám trong các tòa nhà cũ hoặc tầng hầm có thể bắt nguồn từ âm thanh tần số cực thấp, hay còn gọi là hạ âm, mà con người không thể nghe thấy.
Dù vô hình và không thể cảm nhận trực tiếp bằng thính giác, loại sóng hạ âm này vẫn có thể tác động rõ rệt đến tâm lý và sinh lý con người, theo trang IFLScience.
Ý tưởng này không hoàn toàn mới. Từ năm 1988, một nhóm nhà khoa học đã điều tra các hiện tượng kỳ lạ trong phòng thí nghiệm của họ, nơi nhiều người cảm thấy bất an, ớn lạnh, thậm chí nhìn thấy "thứ gì đó" hay "ai đó".
Sau khi kiểm tra, họ phát hiện thủ phạm là một chiếc quạt thông gió mới đã tạo ra rung động hạ âm. Khi thiết bị này bị tắt, các hiện tượng kỳ lạ cũng biến mất.
Nghiên cứu mới tiếp tục củng cố giả thuyết này bằng thí nghiệm có kiểm soát.
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học, làm việc tại Đại học Alberta (Canada), cho 36 người tham gia nghe nhạc, trong đó một nửa nghe nhạc bình thường, nửa còn lại nghe nhạc có trộn hạ âm ở mức 18 Hz (dưới ngưỡng nghe của con người).
Kết quả cho thấy nhóm tiếp xúc với hạ âm cảm thấy khó chịu, dễ cáu gắt và đánh giá âm nhạc buồn hơn dù họ không hề nhận thức được sự hiện diện của âm thanh này.
Không chỉ dừng ở cảm giác chủ quan, các nhà nghiên cứu còn đo nồng độ cortisol, hormone liên quan đến stress, trong nước bọt của người tham gia.
Nhóm phát hiện mức cortisol cao hơn rõ rệt ở nhóm nghe hạ âm, cho thấy cơ thể phản ứng sinh lý với âm thanh dù ý thức không nhận ra. Điều này chứng minh rằng hạ âm có thể kích hoạt trạng thái căng thẳng và cảnh giác một cách vô thức.
Các nguồn phát hạ âm rất phổ biến trong đời sống, đặc biệt ở các công trình cũ. Hệ thống ống nước xuống cấp, máy móc, hoặc hệ thống thông gió đều có thể tạo ra rung động tần số thấp. Trong không gian kín như tầng hầm, các sóng âm này dễ tích tụ và tác động mạnh hơn đến con người.
Theo nhóm nghiên cứu, khi bước vào một môi trường như vậy, con người có thể cảm thấy lo lắng, bồn chồn hoặc "có gì đó không ổn", từ đó dễ gán những cảm giác này cho yếu tố siêu nhiên nếu đã có định kiến trước.
Tuy nhiên, thực tế có thể chỉ là phản ứng sinh học trước một yếu tố vật lý vô hình.
Dù vậy, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh cần thêm nhiều thử nghiệm với quy mô lớn hơn và nhiều tần số khác nhau để hiểu rõ hơn tác động của hạ âm.
Họ cũng cho rằng phát hiện này có thể giúp cải thiện tiêu chuẩn thiết kế công trình, giảm thiểu các nguồn âm thanh gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Frontiers in Behavioral Neurosciece.
